SỬ YÊN TƯ TOÀN VĂN

Trong chương Động Phủ Tiên Quân, có đoạn Lý Nguyện muốn đưa Yên Tư đi cướp bảo, và nhận lại phản ứng vô cùng gay gắt từ hắn, qua đó có vài điểm tâm lý vô cùng thú vị khi bóc tách ra:

Trích:

Lý Nguyện đưa ra đề nghị nói: “Hay là đến thẳng động của lũ chuột đó, lôi chúng ra tra hỏi thu bản đồ về?”
=> Lời nói này cho thấy y cực kỳ xem thường những tà tu nhỏ, dù là cả một tông môn.

Đang mải suy nghĩ, vừa nghe đề nghị, Yên Tư đột nhiên dừng lại nhìn Lý Nguyện, hỏi: “Cứ vậy mà tấn công vào cả một tông môn người ta sao?”
=> Thay vì đồng ý phương án nhanh, tiện lợi và dễ dàng, thậm chí bá đạo này, hệ thống cảnh báo của hắn lập tức bật còi báo động.

Lý Nguyện gật đầu đáp: “Đúng vậy! Đám tu sĩ đó hành xử độc ác, chuyện giết người đoạt bảo gần như là chuyện thường làm mỗi ngày. Nay chúng ta đến xem như thực thi công đạo lấy ác diệt ác. Hơn nữa là chúng gây chuyện trước, cố tình giăng lưới diệt không biết bao nhiêu tu sĩ vô tội khác rồi, đệ thấy vẫn nên nhân từ nương tay sao?”
=> Y nói hợp lý! Rất hợp lý, nghe cực kỳ chính nghĩa, cảm giác rất đúng nhưng có gì đó sai sai. Lý Nguyện đang nhìn nhận thế giới qua lăng kính của “Thuận ta thì sống, nghịch ta thì chết, lý thuộc về kẻ mạnh”. Khi đưa ra một sự thật (đám tu sĩ đó ác) và cái lý mơ hồ (lấy ác diệt ác, nhân danh công lý sát phạt), y đưa ra câu hỏi tự vấn khiến Yên Tư tự nghi ngờ hoặc chứng minh mình “KHÔNG PHẢI KẺ NHÂN TỪ DUNG DƯỠNG CÁI ÁC LỘNG HÀNH” và thuận theo cái cớ tưởng chừng như rất hợp lý đó. Y thuyết phục Yên Tư hành động mà không mặc cảm tội lỗi sát nhân.
=>Đối với y, một tông môn ác cũng giống như một cái mạng nhện bẩn, quét đi là xong. Nhưng với Yên Tư, việc tấn công cả một tông môn là một sự kiện kinh thiên động địa. Hắn đang nhìn thấy mầm mống của sự tàn sát hàng loạt, còn Nguyện thì chỉ đang nhìn thấy một bước đi trong kế hoạch.

“Lấy ác diệt ác?” Yên Tư khẽ nhíu mày, thầm nghĩ: “Công tư lẫn lộn — Nhân danh chính nghĩa để làm cớ sát phạt thu lợi riêng rồi gọi đó là công đạo, trừ gian diệt ác!? Còn cái ác của chính kẻ thực thi thì sao? Ai sẽ là kẻ phán xét?”

Rõ ràng mục đích vốn là muốn thu lợi riêng mà sát phạt, công lý chỉ là cái cớ, bản chất có khác gì bọn họ đâu?

Yên Tư lạnh giọng nói: “Huynh muốn giết thì cứ giết! Muốn đoạt thì cứ đoạt! Bản chất vẫn là thu lợi riêng, mà đã có tư tâm thì tất cả lý lẽ đưa ra đều chỉ là cái cớ, hà tất phải lấy lý do thực thi công đạo!”
=> Yên Tư đã rất nhanh nhìn thấy cái lý bị bóp méo của Lý Nguyện, và không bị rơi ngay vào bẫy tâm lý phải chứng minh. Đối với hắn, ác không phải là ác, không ai có quyền phán xét. Họ ác, ta cũng ác! Ta phán xét họ, thế kẻ đến phán xét ta thì làm sao?
=> Thay vì phải chứng minh mình, hắn quay lại bốc trần sự ngụy biện của kẻ ở vị thế bề trên. Từ đó hắn từ chối nhãn Lý Nguyện gán cho mình là kẻ nhân từ, buộc y phải nhìn đúng sự thật của vấn đề mà hắn thấy.

Lần đầu tiên trong đời có người dám phản kháng nói như vậy, huống chi y đây là có ý tốt cho hắn, Lý Nguyện khẽ nhíu mày, sắc mặt trở nên xám xịt.
=> Đây là lúc lớp mặt nạ thao túng đầu tiên bị bóc tách, cơn phẫn nộ không rõ lý do, và không thể phản bác bằng lý. Song y vẫn cho rằng mình có ý tốt dù đó là sự thật, nhưng bản chất ở đây là lòng tốt này cũng là ngụy biện cho một hành động sai trái.

Cảm giác mình vừa đắc tội đại nặng, nhưng Yên Tư không thể đồng ý được, lại mặt đối mặt với Lý Nguyện, ôm quyền: “Xin lỗi Lý sư huynh! Mảnh bản đồ chỉ là chút chuyện nhỏ nhặt, diệt tông môn là chuyện lớn, thứ lỗi ta không thể nghe theo! Chúng ta đạo bất đồng, thiết nghĩ không nên đi chung, cáo từ!”
=> Sự rút lui có chủ đích! Sau khi nhận diện được kẻ thao túng, Yên Tư lập tức thiết lập ranh giới và có ý định cắt đứt ngay và luôn. Đây là lúc con cừu non trở nên đáng sợ, khi nó đã nhận diện được nanh sói, hệ thống phòng thủ của con thú bị săn sẽ cực kỳ nhạy bén, sẵn sàng tháo chạy.
=> Hành động dứt khoát này của Yên Tư cho thấy một mặt tâm lý cực kỳ thú vị, “Mượn gió bẻ măng”, bắt vào lời sai của Lý Nguyện, lập tức gán cho cái mác cao hơn “đạo bất đồng” để ngay lập tức tách y ra, hoặc ngăn y tiếp cận mình.
=> Hắn không cần dựa dẫm, không cần ai bảo kê, tu chính là tự mình bước đi trên chính đôi chân của mình.

Dứt lời, Yên Tư vừa định bay đi lại bị Lý Nguyện kéo tay níu giữ, y cười lạnh nói: “Đệ vội cái gì? Ta cũng không nói là sẽ diệt tông môn người ta mà!”

Hắn muốn nhân cớ này mà định trốn khỏi y à? Đâu có dễ vậy!

Lý Nguyện tất nhiên chẳng sợ Yên Tư chịu thiệt thòi, với bản tính cẩn thận tuyệt đối, hắn tự có biện pháp giải quyết. Sự thật là hắn muốn cắt cái đuôi này đi, chỉ vì không thích ở quá gần y thôi.

Yên Tư biết Lý Nguyện đang cố tình lật lọng để giữ chân mình, nhưng không thể nói chính xác ở đâu, căn bản vì khó mà nhớ rõ từng lời y đã nói để bẻ gãy… Phí năng lượng tranh cãi rồi bị y thao túng, chi bằng nghĩ cách khác thì tốt hơn.
=> Cáo già Lý Nguyện đã rất nhanh phát hiện con mồi có dấu hiệu tháo chạy, thay vì thừa nhận vấn đề, y ta lập tức lật mặt bằng chiêu thao túng thực tại. Khi phương án A khiến Tư bỏ đi, anh ta phủ định ngay mình không nói A. Khiến Yên Tư khó mà nhớ chính xác và chỉ rõ hay vặn vẹo tranh cãi từng lời rằng: “Ngươi vừa mới nói A”… Tảng đá xám lập tức được kích hoạt.

Nhận ra Yên Tư đã dịu xuống, Lý Nguyện mỉm cười nói: “Hay là đi đường của đệ, ta chỉ là dạo chơi xem thôi, không can dự vào nữa, thế nào?”

Với lời hứa đó, Yên Tư gật đầu, cả hai tiếp tục bay đi.

Lý Nguyện nhận ra, Yên Tư không hề giống với tất cả những người mình từng gặp. 

Chẳng biết nên nói là nhu nhược hay thiếu quyết đoán… Dù trải qua hủy diệt sâu sắc, nhưng Yên Tư vẫn giữ được sự thấu cảm cao, chính điều đó ngăn hắn thực thi sát phạt, kể cả tự vệ cơ bản hắn cũng do dự. Đó là đức tính vừa tốt vừa xấu.

Tốt vì dẫu tu lên bao xa, hắn sẽ vẫn giữ được lòng trắc ẩn. Xấu vì Tu Chân Giới không vận hành theo cách đó, không có chỗ bao dung cho năng lực thấu cảm này, khó mà thăng tiên vị.

Lý Nguyện nghĩ mình thật sự hiểu Yên Tư, đó cũng là lúc y rơi sâu vào cạm bẫy tâm lý của chính mình.

Sau cùng, khi tất cả lớp mặt nạ và thao túng của Lý Nguyện bị bốc trần thay vì nhìn lại đúng là bản thân đã ngụy biện, thì ở đây y tiếp tục phán hắn là nhu nhược thiếu quyết đoán, sẽ không tu cao được.

Đây là biểu hiện của người thao túng từ chối nhìn vào nội tâm mâu thuẫn của mình, và lập tức gán nhãn dù là trong suy nghĩ.

Lý Nguyện từ chối soi chiếu nội tâm rằng: “Phải chăng mình thực sự đang lấy chính nghĩa làm bình phong?”, Nguyện lập tức chặn đứng luồng suy nghĩ đó.

Đối với một kẻ đứng trên đỉnh cao quyền lực, việc thừa nhận mình sai hay mình ngụy biện là một sự sụp đổ kinh khủng. Nguyện không thể chấp nhận mình xấu như cách Yên Tư chỉ ra, nên y phải tìm cách biến Tư thành kẻ “yếu nhược”.

Bằng cách Dán nhãn ngược này, cho phép y thiết lập lại thế cân bằng, cũng là một cách để tự an ủi bản thân.

Logic của Nguyện lúc này là: “Đệ mắng ta ngụy biện chẳng qua vì đệ quá thiện lương đến mức khờ dại (nhu nhược, yếu đuối, nhân từ, thiếu quyết đoán…). Đệ không hiểu được sự tàn khốc của thế giới Tu Chân này, nên đệ mới nhìn nhận hành động quyết đoán của ta là xấu.”

Gán cho Yên Tư là kẻ “thiếu năng lực sinh tồn”, Lý Nguyện tự thiết lập lại vị thế bề trên. Y tự nhủ rằng mình vẫn đúng, vẫn cao tay hơn, còn Tư chỉ là một kẻ có đạo đức hão huyền nên mới phản ứng như vậy.

Lý Nguyện không hề tôn trọng ranh giới mà Yên Tư vừa thiết lập. Y chỉ đang tạm thời nhượng bộ để giữ người lại, nhưng trong tư duy, y vẫn coi thường cách sống của hắn.

Khi y nghĩ Yên Tư “không tu cao được”, y đang tự cho mình cái quyền định đoạt tương lai của người khác. Đây là biểu hiện rõ nhất của một kẻ thao túng: Họ không bao giờ thực sự lắng nghe bạn, họ chỉ đang quan sát để tìm cách “bẻ” bạn theo ý họ. Nếu không bẻ được bằng sức mạnh, họ sẽ bẻ bằng sự định kiến và dán nhãn trong thâm tâm.

Y chưa bao giờ thật sự quay đầu hay hối cãi, mà chỉ thủ thế và tìm cách bẻ Yên Tư một cách Tinh Vi hơn.

Tôi không biết trận chiến tâm lý của cặp đôi này sẽ còn căng tới đâu nữa với hai hệ giá trị khác biệt, khi một người luôn soi chiếu, và một người luôn phóng chiếu, từ chối nhìn vào nội tâm chính mình. Nhưng Yên Tư lại chính là thỏi nam châm hút Lý Nguyện rất mạnh, cặp đôi hoàn cảnh và vô cùng mệt mỏi cho cả hai.

Trong đời sống thực tế, ta sẽ gặp vô số kẻ thao túng như Lý Nguyện, tôi không nói anh ta xấu, anh ta thật xấu đã sớm hủy diệt Yên Tư rồi.

Chỉ là trong thực tế gặp những kẻ thao túng như vậy, hãy tỉnh táo nhận diện tách bạch rõ ràng trong lời nói của họ, nhận diện họ và tin vào trực giác đúng của mình. Điều này rất khó khăn, giống như Yên Tư cũng phải luôn rất tỉnh táo soi rõ với mọi chiêu trò thao túng của những kẻ phản diện.